Zamość w Unii Europejskiej

Wykorzystanie funduszy europejskich na terenie Miasta Zamościa

Wejście Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 roku otworzyło możliwości związane z korzystaniem przez nasz kraj z unijnych funduszy strukturalnych. Okres programowania 2004 - 2006 był dla Zamościa pierwszym poważnym sprawdzianem skuteczności w zakresie przygotowania, realizacji oraz rozliczania przedsięwzięć współfinansowanych z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Wielomilionowe projekty inwestycyjne oraz udział w mniejszych, ale równie ważnych projektach nieinwestycyjnych tzw. "miękkich", a także wyróżnienia i nagrody w rankingach i konkursach na gminy najlepiej wykorzystujące dotacje unijne, świadczą o tym, że sprawdzian ten wypadł pozytywnie. Tym bardziej, że wnioski o dofinansowanie projektów podlegają zwykle wieloetapowej i drobiazgowej procedurze konkursowej, a  przy ogromnej konkurencji w wyścigu po unijne dotacje, dofinansowanie otrzymują najlepsi. Żaden z projektów złożonych przez Miasto Zamość nie został odrzucony z przyczyn formalnych tzn. z powodu złego przygotowania wniosku i/lub złączników. Przeciwnie, zawsze były dobrze ocenione i zajmowały wysokie miejsca na listach rankingowych. W wystąpieniu pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli (grudzień 2007 r.) z kontroli pozyskiwania i wykorzystania przez Miasto Zamość środków wspólnotowych przeznaczonych na finansowanie rozwoju gmin w latach 2004 - 2007 czytamy: "Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia działania Urzędu w zakresie pozyskiwania i wykorzystania środków wspólnotowych (…)" oraz "Pozytywnie oceniono podejmowane przez Urząd działania w celu pozyskania środków wspólnotowych. Nie stwierdzono przypadków odrzucenia wniosków o dofinansowanie projektów z przyczyn leżących po stronie Urzędu".
Pozyskane dofinansowanie pozwoliło na realizację projektów wpływających na polepszenie warunków życia mieszkańców, poprawiających atrakcyjność turystyczną, kulturalną i inwestycyjną Zamościa w kraju i za granicą oraz przyczyniających się do zmniejszenia dystansu dzielącego nas od pozostałych regionów europejskich.
Możliwość korzystania przez Polskę z funduszy strukturalnych otworzyła przed Zamościem ogromną szansę zdobycia pieniędzy na odnowę Starego Miasta w Zamościu, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i uznanego za Pomnik Historii. Na podzielony na trzy etapy projekt rewitalizacji zamojskiego zespołu staromiejskiego Miasto Zamość pozyskało ponad 18,5 mln zł z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz ponad 384,5 tys. zł z budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.

Oczywiście, rozwój miasta nie może opierać się wyłącznie na zabytkowym Starym Mieście. Dzięki środkom finansowym otrzymanym z Unii zrealizowane zostały również projekty budowy, i przebudowy dróg, modernizacji infrastruktury transportu publicznego, projekty informatyczne w zakresie budowy infrastruktury teleinformatycznej i rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Na te inwestycje Miasto otrzymało unijne dofinansowanie w wysokości ponad 15,3 mln zł.

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego 2004 - 2006 stanowił swoisty trening przed następną perspektywą finansową. Wraz z nadejściem 2007 r. wkroczyliśmy w kolejny, siedmioletni okres programowania 2007 - 2013. Przy ubieganiu się o dofinansowanie na kolejne  przedsięwzięcia, atutem Zamościa jest niewątpliwie duże doświadczenie w zakresie wdrażania projektów unijnych, które jest jednym z czynników branych pod uwagę przez instytucje oceniające wnioski i przyznające dofinansowanie dla projektów. Ma to tym większe znaczenie, że konkurencja w wyścigu po unijne dotacje będzie z pewnością większa niż w latach poprzednich, a kwoty na niektóre działania np. na inwestycje w infrastrukturę kultury z programu regionalnego są znacznie mniejsze niż w okresie 2004 -2006, skutkiem czego pieniędzy nie starczy dla wszystkich. Stąd też, Miasto Zamość będzie poszukiwać źródeł współfinansowania nie tylko w programie regionalnym, którym jest Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego, lecz również w programach rządowych takich jak Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej, Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka oraz Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko.

Ponadto, ważnym aspektem jest pozyskiwanie dotacji z innych źródeł niż unijne. W zakresie skutecznego poszukiwania alternatywnych źródeł dofinansowania miasto Zamość również ma spore doświadczenie z lat poprzednich. Niewystarczające środki na projekty odnowy zabytków i ochrony dziedzictwa kulturowego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004 - 2006 zmusiły władze Zamościa do szukania innego źródła dofinansowania remontu obiektów fortecznych. Na projekt pt. „Konserwacja, renowacja i adaptacja na cele kultury zespołów fortyfikacji Starego Miasta w Zamościu ” Miasto Zamość pozyskało 5,9 mln EURO z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz 1,5 mln zł z Programu Operacyjnego Promesa Ministra  Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W nowym okresie programowania Miasto Zamość również efektywnie stara się o poza unijne dotacje. 12 marca 2009 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Norwegii podjęło decyzję o przyznaniu dofinansowania z Norweskiego Mechanizmu Finansowego na realizację projektu pt. Budowa przygranicznego ośrodka kwarantannowania i przetrzymywania zwierząt nielegalnie wwiezionych do strefy Schengen oraz centrum edukacyjno-szkoleniowego na bazie Ogrodu Zoologicznego w Zamościu.